ปุนนะชาดก: เมตตาจิตที่ยิ่งใหญ่

ปุนนะชาดก

ในยุคสมัยที่เหล่าพระโพธิสัตว์ทรงบำเพ็ญบารมี เพื่อการตรัสรู้เป็นพระสัมมาสัมพุทธเจ้าครั้งนี้ พระโพธิสัตว์ทรงเสวยพระชาติเป็น “ปุนนะ” กุลบุตรผู้มีจิตใจดีงาม อาศัยอยู่ในเมืองสาวัตถี เมืองอันเป็นที่ตั้งของวัดพระเชตวันมหาวิหาร ที่ซึ่งพระพุทธองค์ทรงแสดงธรรมโปรดสัตว์โลก ปุนนะเป็นผู้ที่มีความเพียรพยายามในการประกอบสัมมาอาชีพ และเป็นที่รักของคนในครอบครัว แต่สิ่งหนึ่งที่โดดเด่นเหนือสิ่งอื่นใดในตัวปุนนะ คือ “เมตตาจิต” อันเปี่ยมล้นของเขา

วันหนึ่ง ขณะที่ปุนนะกำลังเดินทางไปยังตลาดเพื่อซื้อขายสินค้า ได้มี “พราหมณ์คนหนึ่ง” เดินสวนทางมา ด้วยท่าทีที่อ่อนแรงและหิวโหย เสื้อผ้าขาดรุ่งริ่ง และใบหน้าซีดเซียวราวกับจะหมดแรง

ปุนนะเห็นสภาพของพราหมณ์ก็เกิดความสงสารอย่างจับใจ เขาเดินเข้าไปหาพราหมณ์ด้วยความเคารพ “ท่านผู้เจริญ ข้าพเจ้าเห็นท่านมีท่าทีอ่อนเพลียเช่นนี้ ท่านคงจะเหนื่อยและหิวมากกระมัง”

พราหมณ์ตอบเสียงแหบแห้ง “ใช่แล้ว พ่อหนุ่ม… ข้าเดินทางมาไกล ไม่ได้กินอาหารมาหลายวันแล้ว ข้าไม่มีแม้แต่เงินสักบาทเดียว”

ปุนนะรู้สึกสงสารพราหมณ์จับใจ เขามองไปที่เสบียงอาหารที่ตนเองเตรียมไว้สำหรับเดินทาง ซึ่งเป็นอาหารที่เขาตั้งใจจะนำไปขายในตลาด แต่เมื่อเห็นความทุกข์ยากของพราหมณ์ เขาก็ไม่ลังเลที่จะแบ่งปัน

“ท่านไม่ต้องกังวล!” ปุนนะกล่าวอย่างรวดเร็ว “ข้ามีอาหารอยู่พอสมควร ข้าจะแบ่งให้ท่าน ท่านจงกินให้อิ่มหนำสำราญเถิด”

ปุนนะนำอาหารที่เตรียมไว้มาวางต่อหน้าพราหมณ์ แล้วเชิญชวนให้เขากินอย่างเต็มที่ พราหมณ์ซาบซึ้งในน้ำใจของปุนนะเป็นอย่างยิ่ง เขาได้กินอาหารอย่างเอร็ดอร่อยจนหายจากความหิว

หลังจากพราหมณ์กินอิ่มแล้ว เขาก็กล่าวขอบคุณปุนนะ “พ่อหนุ่ม เจ้าช่างเป็นคนมีจิตใจดีงามเหลือเกิน ข้าไม่เคยพบเจอใครที่มีน้ำใจเช่นนี้มาก่อน”

ปุนนะเพียงยิ้ม “ข้าเพียงแค่ทำในสิ่งที่ใจข้าอยากทำ ท่านผู้เจริญ ขอให้ท่านจงเดินทางต่อไปอย่างปลอดภัย”

แต่เมื่อปุนนะเดินต่อไป เขาได้พบกับ “ชายผู้หนึ่ง” ซึ่งกำลังเดินสวนทางมา เขาผู้นั้นมีท่าทีเคร่งเครียด และดูเหมือนกำลังมีปัญหาบางอย่าง

“ท่านมีเรื่องอันใดหรือ?” ปุนนะถามด้วยความห่วงใย

ชายผู้นั้นถอนหายใจ “ข้า… ข้าต้องการเงินไปรักษาภรรยาที่กำลังป่วยหนัก แต่ข้าไม่มีเงินเลยแม้แต่น้อย”

ปุนนะได้ยินเช่นนั้นก็เกิดความสงสารอีกครั้ง เขาคิดถึงอาหารที่ตนเองเพิ่งแบ่งปันให้พราหมณ์ไป และนึกถึงทรัพย์สินที่ตนเองมีอยู่ แม้ว่าอาหารที่เหลือจะไม่มากนัก แต่เขาก็ตัดสินใจที่จะช่วยเหลือชายผู้นี้

“ข้าอาจจะพอช่วยท่านได้” ปุนนะกล่าว “ข้าอาจจะไม่มีเงินสดมากนัก แต่ข้ามีอาหารที่ยังเหลืออยู่พอจะนำไปแลกเป็นเงินได้ ท่านรอสักครู่ ข้าจะไปตลาดและนำเงินมาให้ท่าน”

ปุนนะรีบเดินทางไปตลาด และขายอาหารที่เหลืออยู่ได้เงินจำนวนหนึ่ง จากนั้นเขาก็รีบนำเงินนั้นกลับไปมอบให้ชายผู้นั้น ชายผู้นั้นรู้สึกซาบซึ้งในบุญคุณของปุนนะเป็นอย่างมาก

เมื่อปุนนะเดินทางกลับถึงบ้าน เขาพบว่า “ภรรยาของตนเอง” กำลังป่วยหนักอยู่เช่นกัน และกำลังต้องการยา

ปุนนะรู้สึกเสียใจเป็นอย่างยิ่ง แต่เขาก็ไม่เคยท้อถอย เขาเชื่อมั่นในผลของการทำความดี และคิดว่าความดีที่เขาได้ทำไปแล้ว จะต้องส่งผลดีกลับคืนมา

ในตอนนั้นเอง “พราหมณ์” ที่ปุนนะเคยช่วยเหลือ ได้ปรากฏตัวขึ้น พร้อมกับ “ชายผู้ที่ปุนนะได้ให้เงินไป” ทั้งสองคนได้ทราบข่าวว่าภรรยาของปุนนะกำลังป่วยหนัก พวกเขาจึงได้นำยาและสิ่งของจำเป็นที่หามาได้ มามอบให้ปุนนะเพื่อรักษาภรรยา

ปุนนะดีใจเป็นอย่างยิ่ง ที่ได้เห็นผลของการทำความดีของตนเอง เมตตาจิตที่เขามีให้ผู้อื่น ได้กลับคืนมาช่วยตนเองและครอบครัว